Ξέρουμε ότι ο εγκέφαλός μας έχει ένα «κεντρικό ρολόι» που μας λέει πότε να νυστάξουμε και πότε να ξυπνήσουμε. Αυτό που λίγοι γνωρίζουν είναι ότι και τα κύτταρα του δέρματος έχουν το δικό τους ρολόι. Κάθε κερατινοκύτταρο και κάθε ινοβλάστης κουβαλά γονίδια που ανοιγοκλείνουν δραστηριότητες μέσα στο 24ωρο. Το αποτέλεσμα; Το δέρμα σου δεν είναι το ίδιο όργανο στις 10 το πρωί και στις 2 τα ξημερώματα.
Μέρα: άμυνα. Νύχτα: επισκευή.
Οι μελέτες που έχουν καταγράψει τη λειτουργία του δέρματος ώρα με την ώρα δείχνουν ένα σαφές μοτίβο:
- Το σμήγμα κορυφώνεται γύρω στο μεσημέρι και πέφτει στο χαμηλότερο σημείο του γύρω στις 4 τα ξημερώματα. Γι' αυτό η «γυαλάδα» εμφανίζεται συνήθως στη μέση της μέρας.
- Η διαδερμική απώλεια νερού (TEWL) είναι μεγαλύτερη το βράδυ. Ο φραγμός της επιδερμίδας είναι πιο «διαπερατός» προς το τέλος της ημέρας, κάτι που οι ερευνητές συνδέουν και με τη φαγούρα που πολλοί νιώθουν τη νύχτα.
- Ο πολλαπλασιασμός των κυττάρων της επιδερμίδας κορυφώνεται γύρω στα μεσάνυχτα. Τη νύχτα το δέρμα «χτίζει» νέα κύτταρα.
- Η αιματική ροή στο δέρμα αυξάνεται αργά το απόγευμα και τη νύχτα, ενώ παλαιότερες, μικρότερες μελέτες έχουν δείξει ότι και η απορρόφηση ουσιών που εφαρμόζονται τοπικά είναι μεγαλύτερη τις νυχτερινές ώρες.
Με απλά λόγια: τη μέρα το δέρμα είναι σε «λειτουργία άμυνας» απέναντι σε ήλιο, ρύπανση και μικρόβια. Τη νύχτα περνάει σε «λειτουργία επισκευής», ανανεώνεται, αλλά ταυτόχρονα χάνει πιο εύκολα νερό.
Η μελέτη με τα εγκαύματα που εξέπληξε τους ερευνητές
Το 2017, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ και το MRC Laboratory of Molecular Biology στο Cambridge δημοσίευσαν στο Science Translational Medicine ένα εύρημα που δείχνει πόσο πραγματικό είναι αυτό το ρολόι. Ανέλυσαν δεδομένα από 118 ασθενείς με εγκαύματα και παρατήρησαν ότι τα εγκαύματα που συνέβησαν τη νύχτα (20:00–08:00) χρειάστηκαν κατά μέσο όρο 28 ημέρες για να επουλωθούν, ενώ εκείνα που συνέβησαν τη μέρα μόλις 17. Περίπου 60% περισσότερο χρόνο.
Ο λόγος βρέθηκε στο εργαστήριο: οι ινοβλάστες, τα κύτταρα που μετακινούνται προς ένα τραύμα και παράγουν κολλαγόνο για να το «κλείσουν», κινούνται πολύ πιο γρήγορα στη «φάση ημέρας» του κυτταρικού τους ρολογιού. Και το πιο εντυπωσιακό: το ίδιο φαινόμενο εμφανίστηκε σε κύτταρα που μεγάλωναν σε τρυβλίο, μακριά από το υπόλοιπο σώμα. Δηλαδή το ρολόι βρίσκεται μέσα στα ίδια τα κύτταρα του δέρματος.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα στον άνθρωπο. Το μήνυμα όμως είναι σαφές: το πότε συμβαίνει κάτι στο δέρμα επηρεάζει το πώς θα το διαχειριστεί.
Και ο ύπνος; Μετριέται στο δέρμα.
Σε μελέτη του University Hospitals Case Medical Center (2015) με 60 γυναίκες 30–49 ετών, όσες κοιμούνταν άσχημα είχαν διπλάσιο σκορ ενδογενούς γήρανσης (λεπτές γραμμές, ανομοιόμορφος τόνος, μειωμένη ελαστικότητα) σε σχέση με όσες κοιμούνταν καλά. Επιπλέον, όταν οι ερευνητές «ταλαιπώρησαν» ελεγχόμενα τον φραγμό της επιδερμίδας, το δέρμα των γυναικών με καλή ποιότητα ύπνου είχε επανέλθει σημαντικά καλύτερα μέσα σε 72 ώρες, και το ίδιο ίσχυε για την ερυθρότητα μετά από υπεριώδη ακτινοβολία. (Για την πλήρη εικόνα: η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από εταιρεία καλλυντικών και το δείγμα ήταν μικρό, άρα τη διαβάζουμε ως ένδειξη και όχι ως οριστική απόδειξη.)
Τι σημαίνει όλο αυτό για τη δική σου ρουτίνα
Το πρωί: προστασία
Το πρωινό βήμα έχει έναν στόχο: να στηρίξει την «άμυνα» της ημέρας. Αντιοξειδωτικός ορός και αντηλιακό εδώ έχουν τη μεγαλύτερη αξία. Αν η επιδερμίδα σου γυαλίζει το μεσημέρι, ελαφριές υφές το πρωί έχουν περισσότερο νόημα από πλούσιες κρέμες.
Το βράδυ: επισκευή και «κλείδωμα» νερού
Αφού το δέρμα χάνει περισσότερο νερό το βράδυ, αυτή είναι η ώρα για την πιο πλούσια ενυδάτωση και για συστατικά που ενισχύουν τον φραγμό (κεραμίδια, λιπαρά οξέα κτλ). Είναι επίσης η σωστή στιγμή για τα παράγωγα της βιταμίνης Α: πέρα από το ότι το δέρμα είναι σε φάση ανανέωσης, τα ρετινοειδή είναι ευαίσθητα στο φως, οπότε η νυχτερινή εφαρμογή είναι και πιο λογική. Αυτή τη λογική ακολουθεί και η σειρά The Absolute της Noble Panacea, που προορίζεται για τη βραδινή ρουτίνα: ο Intense Renewal Serum περιέχει ρετινόλη, ενώ το Rejuvenation Night Balm είναι μια πλούσια κρέμα νυκτός, σχεδιασμένη από την εταιρεία για τις ώρες που το δέρμα βρίσκεται σε φάση ανανέωσης και επισκευής. Αν τώρα ξεκινάς με ρετινοειδή, η σταδιακή εισαγωγή (λίγα βράδια την εβδομάδα στην αρχή) βοηθά την επιδερμίδα να προσαρμοστεί.
Ο ύπνος είναι μέρος της ρουτίνας
Κανένα προϊόν δεν αντικαθιστά τις ώρες που το δέρμα χρειάζεται για να κάνει μόνο του τη δουλειά του. Σταθερές ώρες ύπνου και λιγότερη έκθεση σε έντονο φως αργά το βράδυ βοηθούν το «ρολόι» να μένει συγχρονισμένο.
Πηγές
- Hoyle NP et al. Circadian actin dynamics drive rhythmic fibroblast mobilization during wound healing. Science Translational Medicine, 2017. Περίληψη: University of Manchester
- Lyons AB, Moy L, Moy R, Tung R. Circadian Rhythm and the Skin: A Review of the Literature. J Clin Aesthet Dermatol, 2019. jcadonline.com
- Oyetakin-White P et al. Does poor sleep quality affect skin ageing? Clin Exp Dermatol, 2015. PubMed
